Ngày 25/3/2021, con cháu Lương Tộc (An Định Quận) ở Quảng Nam, Đà Nẵng, TP HCM, Đaklak và Lâm Đồng đã tề tựu về Nhà thờ Tộc ở thôn Đông Yên, Duy Trinh, DX, QN để làm Lễ Tế Xuân năm Tân Sửu 2021, vào ngày kỵ của "Tiền hiền Thỉ tổ Đông Châu Triệu Tích LƯƠNG THIÊN THU" (tự Kiêm Giám). Ngài vốn quê ở Hải Dương Thừa tuyên, Gia Phúc huyện, Khuôn Phụ xã, theo Vua đi đánh giặc mà vào Nam, rồi định cư ở vùng đất này, sinh hạ con cháu đã 17 đời, khoảng 320 năm.
Họ Lương ở VN thì đông lắm. Họ Lương còn có ở các nước Đông Á khác, phổ biến là Trung Quốc và Triều Tiên; Malaysia, Singapore, Hongkong, Japan...cũng có người họ Lương, tuy không nhiều. Trong nước thì họ Lương có ở khắp nước, nhất là các tỉnh Thái Bình, Sơn Tây, Hải Dương, QN-ĐN, Thừa Thiên Huế, TP HCM, Bình Dương... Ngay một số dân tộc ít người, tuy ghi họ "Lường" nhưng bài cúng chữ Nôm vẫn ghi chữ "Lương", chủ yếu ở các tỉnh Lạng Sơn, Cao Bằng, Lào Cai...
Họ Lương ở vùng Quảng-Đà cũng đông. Đà Nẵng, Duy Xuyên, Điện Bàn, Hội An, Tam Kỳ, Núi Thành... là những huyện mà họ Lương khá phổ biến. Riêng họ Lương gốc ở Đông Yên, Duy Trinh, Duy Xuyên thì con cháu 17 đời lại ly hương khắp cá tỉnh thành phía Nam và cả USA, France, Finland, Guyane... "Tam niên chi lệ", 3 năm một lần đại tế, nhưng do ở xa, rồi công việc... chỉ có vài trăm ngườì, chủ yếu là ở quê, về lo giỗ Tổ. Con cháu ở xa tuy không về được nhưng vẫn thường bái vọng về quê cha đất tổ, và gởi ít tiền về cúng hương... Năm nay do dịch covid, chỉ có gần một trăm người (8 mâm).
T
ộc Lương Đông Yên Duy Trinh, đến đời thứ 13, 14 là họ "Lương Viết" chứ không phải "Lương Văn" như bây giờ, đến đời thứ 5 thì chia làm 2 phái. Ngũ Thế tổ Lương Viết Trụ, đầu Ông phái Nhất có đông con cháu cư ngụ ở xã Duy Trinh, sau hầu hết di cư vào SG vào những năm 20-1930 thế kỷ trước. Ngũ Thế tổ Lương Viết Thiện là đầu Ông phái Nhì, con cháu chủ yếu bám trụ ở quê đến đầu thế kỷ này, phần lớn ở xã Duy Sơn, lâu nay giữ vai trò chính trong việc hương khói mộ phần các vị tiên hiền và nhà thờ Tộc, với sự hỗ trợ khá mạnh về tài chính từ phái Nhất ở SG. Lương Gia trang QN thuộc về chi Nhất của phái Nhì này. Tứ Thế tổ Lương Viết/Văn Đợi có tên trong hàng "Liệt tổ" (?), thuộc hàng Tổ thứ tư trong Ngũ xã Trà Kiệu (Duy Trung & Duy Sơn), được thờ trong Đình lớn nhất xứ Quảng (Nhất Trà Kiệu, nhì La Qua, ba Tú Tràng). Con cháu đời thứ 10-13 có nhiều thầy thuốc, thầy giáo giỏi, nhờ vậy mà Gia phả tộc phái còn lưu được đến bây giờ.
"Cây có cội, nước có nguồn", "Chim có tổ, người có tông". Ai cũng có gia đình, dòng họ. Mà nước Việt mến yêu ngàn đời nay có 2 "tế bào" bền vững là dòng họ và làng xã. Con cháu có thể ly hương chứ không bao giờ ly tổ; người ở thành phố vẫn luôn có một quê để đi về; nên người Việt dù định cư ở năm châu bốn bể vẫn luôn hướng về cội nguồn đất Việt. Dù, họ có mang thêm một family name khác, dù lớp trẻ nói tiếng Việt rất khó khăn, không phân biệt được Quang Trung với Nguyễn Huệ; tận trong máu huyết, sâu thẳm trong tâm hồn, ai trong chúng ta cũng luôn nhớ ngày giỗ Tổ- tưởng nhớ các vua Hùng và Tổ tiên dòng họ của mình.
Tư liệu dựa trên Gia phả, văn bia đã dịch và Wikipedia.
Lương Văn Vui, cháu đời thứ 15 tộc Lương Viết, Đông Yên, Duy Trinh.
